zondag 6 oktober 2013

Piepschuim?!

Al dat rondhangen op het net levert zo nu & dan verrassende ontdekkingen op. Zo wordt er iig vanaf 2006 geëxperimenteerd met het gebruik van piepschuim als dragend bouwmateriaal. Niet zo verwonderlijk -achteraf!- want waar ik me steeds druk maak over de samendrukbaarheid van een strobaal en meer nog de mogelijke kruip, is dit bij piepschuim wel aardig bekend. Ook dat is weer logisch, want piepschuim wordt al lang op grote schaal toegepast in de reguliere bouw, als isolatie en bekisting bijvoorbeeld en ook in de wegenbouw. Bij ophoging van wegen op slecht dragende ondergrond zoals veenbodems.
Als er, afgezien van de certificering van het materiaal, jarenlang grote vrachtwagens over wegen rijden die zijn opgehoogd met piepschuim, kun je bedenken dat het met dragend vermogen van piepschuim wel goed zit
Piepschuim wie kent het niet? Overbodig te onderstrepen dat het goed isoleert, test: pak het beet, het voelt warm aan, licht is, makkelijk te bewerken, verkrijgbaar in brandwerende persingen, in verschillende druksterktes, niet gevoelig voor vocht, schimmels, ziekten en plagen, geeft geen giftige stoffen af, is recyclebaar. Het enige minpuntje is dat het méér fossiele brandstoffen kost om het te maken & een secundair dat het totaal geen warmteaccumulerend vermogen heeft. Daar kom ik elders op terug.

Al met al een respectabele lijst en het lijkt een goed alternatief om een stro-boog mee te maken. En het is ook wit, de Inuït zouden er wel raad mee weten.

Tijdens mijn gedachtensimulaties over hóe ik die boog wil gaan bouwen, heb ik weleens het alternatief overwogen van het gebruik van standaardbalen met wigvormige PS vulling om de ronding te maken. Desondanks zo stro-gefixeerd dat het toen geen moment bij me is opgekomen om die hele boog van PS te maken. Grappig!

Toch eens uitzoeken wat het zou gaan kosten, mijn pieptrap....

donderdag 3 oktober 2013

De eerste vrijwilligers hebben zich gemeld!

Het dreigt serieus te worden. Vandaag hebben twee mensen een kaartje gekocht om een paar dagen te komen helpen. In Riudecols, van 18 tot 22 november a.s. Hartstikke leuk.
De iets slimmeren onder de lezers zeggen dan: Ben je wel goed bij je hoofd om mensen over te laten vliegen voor een paar dagen werk aan een zgn. milieuvriendelijk/duurzaam project? Tsja, wat moet ik daar op antwoorden?

De slimmerds hebben tot op zekere hoogte gelijk, zonder twijfel.

Er was ook iemand die vroeg na het bekijken van de maquette hier beneden: Maar er staan toch heel veel huizen leeg in Spanje? Waarom wil je er nog méér bouwen? Er zijn zelfs mensen die het een ecologische misdaad noemen, een huis afbreken. En er zal voor een flink deel van de woningvoorraad in Spanje op den duur vermoedelijk geen alternatief zijn.

Ook zij had tot op zekere hoogte gelijk, zonder twijfel.

David McKay, schrijver van het boek: "Sustainable energy -without the hot air", een boek wat ik iedereen zeer van harte kan aanraden die zich een beetje interesseert voor het milieuvraagstuk, ook nog gratis te lezen op Internet, zegt het zo: "Every BIG helps".
Hij bedoelt het volgende. Veel mensen menen dat "milieuwbewust gedrag" zoals spaarlampen gebruiken (toen dat nog niet verplicht was), een zuiniger auto kopen, het afval scheiden enz. enz. helpt om het milieu te sparen. Dat is natuurlijk ook zo. Aan de andere kant helpt het misschien vooral om het geweten te sussen. Want met al ons kleinschalige duurzame gedrag, wie durft te beweren dat zijn of haar ecologische voetafdruk de afgelopen pak 'm beet twintig jaar kleiner is geworden? Ik niet in ieder geval. We gebruiken ondanks alle retoriek met elkaar vooral méér. Van alles. In alle statistieken kun je zien dat het eerst en vooral van de welvaart afhangt, ons gedrag. Dat een lagere energierekening voor de meesten van ons méér sfeerverlichting betekent. En willen we met elkaar werkelijk de CO2 productie verminderen, dan moeten er structurele maatregelen worden genomen.

Dus. Zonder de pretentie te hebben dat ik grootschalig de wereld ga verbeteren, zie mijn coming up! over "embedded energy", denk ik dat het gerechtvaardigd is om te zeggen dat zolang mijn project niet grootschalig tot extra consumptie aanzet er op deelgebieden best een steekje mag vallen.

woensdag 2 oktober 2013

Verlichten, verwarmen & koelen

Nu ga ik een relatief eenvoudig, klein en praktisch onderkomen bouwen. Maar het wordt geen tent of pré-historische grot. Het moet verhuurd worden om de investering op te brengen, misschien komt er zelfs een zwemvijver bij. Dus is de vraag, hoe ik dat ga aanpakken met de zo noodzakelijke voorzieningen van de moderne mens. Er is namelijk niets, ook geen electriciteit, dus wat ik er niet naar toe breng, is er niet.

Laat ik beginnen met de vraag: Wat behoeft de moderne mens (volgens mij) als hij in een vakantie-huis in de heuvels dichtbij de Middellandse zee verblijft?

ja nee opmerkingen  verbruik
verlichting x 200 Wh/dag
ruimtekoeling (aico) x
mech. ventilatie x vocht, koeling zomers 1000 Wh/dag
stopcontacten  x opl. telefoons e.d 500 Wh/dag
verwarming x winter gas
warm water x gas
wasmachine x ????
droger x
stofzuiger x
kooktoestel x gas
afzuigkap x 120 Wh/dag
koelkast x gas
diepvries x hoogstens vakje in kk
afwasmachine x
tv x
Totaal  1820 + ???? Wh/dag

Dit vind ik wel voldoende voor een aangenaam verblijf. Ik realiseer me dat er af,- en bij te dingen valt, maar je moet ergens beginnen.

In de eerste plaats is op een plek die van God en iedereen verlaten is de voor de hand liggende keus om de benodigde energie op te wekken met zonnecollectoren.



Simpelweg omdat een generator een hoop lawaai maakt. 's Avonds een generator starten om een lampje te kunnen ontbranden, dat wil je niet. Zonnecollectoren hebben ook nadelen. Zeker als je ze niet op het net kunt aansluiten en niet kunt terugleveren. Je moet gaan bufferen met batterijen en dat geeft prijsverhoging & gedoe. De omvang van de installatie moet afgestemd zijn op het verbruik.
Als mijn schatting van een kleine 2 kWh/dag correct is, heb je aan een paneeltje van 1,6 m2 voldoende. Dat valt mee. Heel veel accu's heb je ook niet nodig. Een beetje domotica-achtige techniek om de grootverbruikers alleen in te schakelen als de zon schijnt en je bent klaar. Domotica is overigens niet eens echt nodig. Mijn neefje die onder vergelijkbare omstandigheden in een zomerhuis verblijft mag de Playstation niet aan als de zon niet schijnt-dat werkt ook. En tijdschakelaars voor ventilatie en pompen als een soort stenen-tijdperk-domotica helpt ook al een flink stuk.
Er is wel een knelpuntje. Als je daadwerkelijk een wasmachine wilt, heb je een behoorlijke piekvraag. En bij een stand-alone-systeem zou je de hele installatie moeten afstemmen op die piekvraag na drie bewolkte dagen.....Dus daar moet een keuze gemaakt: Geen wasmachine? Nee, ik denk dat ik het omkeer. Met een wasmachine die functioneert op de oplaadstekker van een hybride auto.



Volgens mij kan dat. Er komen steeds meer hybrids op de weg, dus nemen de huurders hun eigen accu's mee ipv dat ik een hele batterij accu's moet plaatsen voor incidenteel wasmachinegebruik. Zo worden de elektra-rijders bij mij belóónd met het gebruik van de wasmachine, terwijl de ouderwetse benzine/dieselrijders met het wasbord aan de slag moeten. Dat vind ik wel een grappig idee. En de hybride rijders kunnen gratis laden op een flink zonnige dag, kan het milieuvriendelijker? Thuisblijven kost meer energie.
Je kunt nog disputeren of de koelkast op gas moet of niet. Het handigst is een hybride kk, stroom als er stroom is, en anders gas.
Warm water & koken gaan gewoon op flessengas. De energieinhoud van brandbare vloeistoffen is zo enorm, daar ga ik geen ww-zonne-installatie voor bouwen bij een vakantiehuisje. Met één of twee gasflessen per jaar kan je de hele zomer douchen & koken met een paar man. Nog afgezien van het feit dat je anders óók een naverwarmingsinstallatie nodig hebt voor de bewolkte dagen en/of de douchegewoonten die niet bij iedereen aansluiten bij beperkte voorraden. Het geld dat je uitspaart door met een geyser het warme water te maken, kun je beter ergens anders besteden, waar het beter rendeert.
En voor de echte diehards die het zonde vinden van al dat gas koop ik wel zo'n zwarte plastic zak die je aan een paal hangt, zijn die ook weer blij.                                

Plan B: Middel & doel

Waarom heb ik een plan B nodig? Nou, in de eerste plaats voor als plan A mislukt. Als mijn sandwich van wapeningsstaal en strobalen niet voldoende sterk is en in elkaar lazert. Daartoe dient het experiment. Kijken of het een goed id is om een strobalenpers te gaan verbouwen vóór de oogst van volgende zomer. Daarom is het ook van belang dat het experiment, dat weliswaar wordt uitgevoerd met rechthoekige strobalen, toch zoveel mogelijk "waarheids"getrouw dient te zijn. Het formaat van het gebouwtje zoals dat uiteindelijk met trapezium-vormige balen moet gaan worden & het aanstampen van de naden met los stro (wat ik met een aangepaste pneumatische hamer ga doen) waardoor ik verwacht het losse stro met een vergelijkbare druk te kunnen samenpersen als de standaardbaal.

Toch kan het misgaan. Dan weet ik dat ik geen strobalenpers hoef te kopen. Jammer.

Een ander vraagstuk is of ik mijn ontwerp legaal gebouwd ga krijgen. En dan bedoel ik niet op Juanca's landje, maar gewoon op een willekeurige bouwlocatie. Dan loop je tegen allerlei bouwvoorschriften aan waarbij het nogal uitmaakt of je een TÜV-certificaat voor een uit Duitsland geïmporteerde houten balk met FSC-label kunt overleggen  of met het verhaal dat microbeton® in Nederland onder geconditioneerde omstandigheden in een fabriekshal onder KOMO-keur wordt geproduceerd, terwijl ik op locatie met de hand een mortel aanbreng die ter plaatse met een molentje gemengd is.
Dan kan een plan B uitkomst brengen. Dus daarom heb ik een plan B.

Het plan B is een met behulp van traditionele (houtskeletbouw of gemetseld) technieken gemaakt  boogje. De dakliggers in de lengt volgens het systeem van Steico wat je op dit plaatje ziet. Minimale hoeveelheid hout zo efficiënt mogelijk gebruikt. Er bestaan gewoon geïsoleerde liggers die net zo hoog zijn (40cm) als een strobaal dik, goed betaalbaar bovendien. Een kind kan de was doen. Zeker met Steico, dat is een groot Duits bedrijf dus werkelijk alles wat je kunt verzinnen is getest en uitgebreid omschreven in een gedetailleerde handleiding. Alles sehr gründlig.
Voor de aftimmering aan de onderkant gebruik je voorgevormde kromme latten met een stucplaatje. Op de bovenkant bijv. voorgevormde golfplaten met daaronder een ventilerend luchtspouw. Klaar. Voldoet aan alle bouwtechnische en bouwfysische eisen die je kunt bedenken.




Diep in mijn hart vind ik dat natuurlijk best jammer! Een hokje in elkaar timmeren met uit de fabriek aangevoerde prefab-liggers en de strobalen alleen maar als isolatie gebruiken...... weinig uitdaging.

Aan de andere kant gaat het om het doel, niet het middel (heb ik dat niet al ergens anders opgeschreven?) Als ik op deze manier betaalbaar een leuk half-ondergrondshuisje kan bouwen met de voordelen waar het oorspronkelijk om ging én vrij eenvoudig het potentiële vochtprobleem kan ondervangen (zeker in vochtiger klimaten zoals Nederland) én de hele santekraam van een eindeloze gang door de bureaucratie kan omzeilen is dit zeker een aantrekkelijk alternatief.

Binnenkort: Plan C, twijfelpuntje

Embedded energy, cradle to cradle en passivhaus: Duurzaam Bouwen?

Om te beginnen helpt het toe te geven dat ik bij tijden een chagrijn ben. Als ik bijvoorbeeld een interview lees met een strobouwer die bovendien een adviebureau runt en de volgende uitspraak lees:

 “Een simpel voorbeeld. Alleen al het vinden van PVC- vrije riolering kostte me een jaar. Uiteindelijk hebben we een meedenkende leverancier van polypropyleen (PP) gevonden. PP hoeft niet verlijmd te worden en is dus beter te recyclen. En zo loop je tegen meer lacunes aan. Veel alternatieve materialen hebben geen KOMO- keur of zijn razend duur.” 

schiet ik meteen in de primaire-agressie modus. De uitspraak werd een paar jaar geleden gedaan door iemand die zich bouwadviseur noemt. De oorzaak van mijn aanval van P-A zal ik toelichten. Het citaat doet mee aan de wedstrijd: "Hoeveel woorden heb ik nodig om drie onzinnige dingen te beweren." En heeft een goede kans op minstens een eervolle vermelding:
1)  Toen ik nog ik Nederland werkte heb ik in 1989/90 een project geleid waarin de riolering werd aangelegd mbv PP. Al heel lang voor die tijd werd er in de utiliteitsbouw gebruik gemaakt van (HD)PE. Ook zonder weekmakers.
PP werd in '88 en wordt nog steeds gefabriceerd door de wavin, en dyka sinds jaar en dag de absolute leiders op de markt voor rioleringssystemen in Europa. Dus één telefoontje naar de groothandel -als de plaatselijke Hubo het echt niet weet- of een serieus installatiebedrijf en het probleem was opgelost. Of ff Googelen. Maar nee, het kostte hem een (vol) "jaar (van zijn leven) en het geluk om een meedenkende leverancier te ontmoeten"!
2) PVC wordt al heel veel jaren gerecycled. Zowel Dyka als Wavin maken PVC-pijpen die voor een aanzienlijk deel van gerecycled materiaal worden gemaakt. Ze hebben er zelfs een DuurzaamBouwen produkt-certificaat voor.
3) Riolering wordt in de bouw vaak ingestort in beton. Als dat niet het geval is, is demontage en hergebruik makkelijker, maar het gaat niet vanzelf. Verlijmd of niet, je kunt het makkelijk doorzagen of knippen en demonteren als het bereikbaar is. Als het ingestort wordt in beton maakt het al helemaal niks uit. Beton wat bij de sloop vrijkomt wordt ook (grotendeels) hergebruikt. Ik weet niet of het kunsstof wordt gescheiden of mee gemalen. Maar als het wordt vermalen wordt het iig niet verbrand, want beton brandt niet.

 Zo'n adviseur hoef ik niet, en het roept bij mij sterke twijfels op of hij dan wél iets zinnigs over strobouw weet te zeggen waarin hij gespecialiseerd heet te zijn. Dat wilde ik even kwijt. Aangetekend zij wel dat hij wél gelijk heeft wat betreft zijn laatste opmerking. Veel ongecertificeerde materialen zijn idd duur. Misschien moet er eerst geld verdiend worden om de keuringskosten te betalen? Who knows.

Het idee achter het schrijven van deze aflevering was dat ik mijn opvatting over begrippen als duurzaam bouwen probeer te verhelderen, al was het maar voor mezelf. Dat wilde ik aanvankelijk doen door te kijken naar opvattingen die ik zoal aantref in bestaande eco-kerkjes en daar mijn Gezond Verstand Benadering tegenover te zetten.
Of dat ook ergens goed voor is? Behalve wat onsamenhangend gekanker over allerlei -in mijn opvatting- onnozels wat ik onderweg tegenkom? Zo moeilijk is dat nl. ook niet, het web afstruinen op dom gekakel en daar eens lekker  op afgeven. Als ik de comment-page van welk willekeurig dagblad opensla, kom ik genoeg onzinnig commentaar tegen. Er lopen al zoveel mensen rond wiens lotsbestemming het lijkt te zijn om af te geven op anderen. Moet ik mij in dat rijtje scharen?
En, welk nut heeft het als die anderhalve lezer en een paardekop van dit blog nou net mijn briljante commentaren tot zich neemt? Weinig, ik zal het antwoord zelf maar geven.Twijfel en zelfspot alom, je ziet het.

Dus nee, in tweede instantie ga ik het anders aanpakken. De GVB-kerk wordt nog voordat zij goed en wel is opgericht meteen weer bijgezet in het mausoleum van het vergeten gedachtengoed. Voorzover ik een geloof wil aanhangen en uitdragen denk ik dat ik mij als prediker van het Duurzaam Bouwen in laat huren. De NIBE (Nederlands Instiuuut voor Bouwbiologie en Ecologie) heeft een aantal keurmerken ontwikkeld, onder andere het zogenaamde Dubokeur® voor zowel bouwmaterialen als complete gebouwen wat mij zeer aanspreekt. Al was het maar omdat het uitgaat van de BIG-aanpak (voor grootschalige problemen grootschalige oplossingen) die ik in een ander verband heb genoemd.

Mijn kracht ligt toch meer in het schrijven van leuke commentaren, zeggen mijn lezers.... Dus ik neem wel de vrijheid om als een soort katharsis af & toe een stukje te maken waarin ik zal verhalen over een aanval van primaire agressie en waardoor die werd opgewekt.
Dat is dan voor mijn vermaak- schrijven is leuk. En naar ik hoop voor het vermaak van een enkele lezer.

Is het huis waarin jij woont een beetje duurzaam? Check het hier

dinsdag 1 oktober 2013

Zoiets moet het worden

Ik heb al een heleboel woorden gewijd aan hoe mijn ondergronds strohuisje er uit zal gaan zien. En ik heb ook al een aantal plaatjes getoond van maquettes die het dan toch weer niet helemaal zijn. Woorden over kettingbogen, cosinushyperbolicus, wat al niet.
Kwam echter net met opruimen een papiertje tegen met een schets die ik al tijden geleden gemaakt heb van het principe. En dat is waarschijnlijk wel net zo duidelijk:




Je kunt hier een paar dingen duidelijk zien/jezelf bij voorstellen:
-Mijn boog bestaat in tegenstelling tot parabolen of kettingbogen uit gelijkvormige elementen. Dat is makkelijk met maken > goedkoop.
-Het onderste gedeelte is geen boog. Op schaal ben ik hier uitgegaan van 50cm rechte wand als aanzet > geeft meer stahoogte (bij een straal van 3m en een aanzet van 0,5m kun je al 60cm van de muur/dak rechtop staan. En je kunt nog eens een kastje neerzetten.
-De uitloop naar het terras aan de voor/achterkant is op het niveau van de vloer. De rest van het reliëf van het terrein ligt aan het terrein.